LANDGRAAF – Tussen maart en augustus worden redacties jaarlijks overspoeld met persberichten van ongediertebestrijders en platforms in die sector. Deze berichten bevatten vaak overdreven alarmerende taal en niet zelden ook feitelijke onjuistheden. Inmiddels is dit ‘horror-persberichtenseizoen’ weer gestart. Dat vraagt om extra alertheid van journalisten en redacties: kijk kritisch naar de afzender en controleer de inhoud zorgvuldig. De Wespenstichting waarschuwt nadrukkelijk voor het klakkeloos overnemen van dergelijke berichten zonder factcheck, omdat dit onnodige angst en misinformatie in de hand werkt.
Begin april berichtten meerdere media al over een vermeend extreem wespenseizoen, gebaseerd op een persbericht dat diezelfde dag werd verspreid. Volgens kenners bevatte dit bericht zoveel fouten dat het eerder leek op een late 1-aprilgrap. Toch namen zowel landelijke als lokale media het bericht – geheel of gedeeltelijk – over, mede vanuit het vertrouwen dat een persbericht betrouwbare informatie bevat.
Misvattingen over winters en wespen
Niet alleen redacties hebben het druk met deze stroom aan berichten; ook Nathan Veenstra, woordvoerder van de Wespenstichting, besteedt er veel tijd aan. “Ik neem regelmatig contact op met media om hen te wijzen op onjuistheden. Vaak wordt het artikel dan aangepast of verwijderd, maar tegen die tijd hebben veel mensen de verkeerde informatie al gelezen en geloofd,” legt hij uit.
Een veelvoorkomende misvatting is dat zachte winters leiden tot meer wespen. “Dat klopt niet,” zegt Veenstra. “Jonge wespenkoninginnen hebben juist baat bij een koude winter.” Toch blijft deze onjuiste bewering hardnekkig terugkeren in berichtgeving.
Volgens Veenstra is het begrijpelijk dat mensen aannemen dat ongediertebestrijders deskundig zijn, maar in de praktijk blijkt hun kennis over sociale wespen vaak beperkt. “In opleidingen is er weinig ruimte om diep in te gaan op specifieke soorten, hun gedrag en hun rol in het ecosysteem. Dat geldt overigens minder voor diersoorten die vaker als plaag worden ervaren.”
Wespen zijn nuttig
Wespen spelen een belangrijke rol in de natuur. Ze bestuiven planten, houden insectenpopulaties in balans door prooien te vangen, ruimen kadavers op en dienen zelf weer als voedsel voor andere dieren. Dat geldt ook voor andere vaak verguisde dieren, zoals mollen. “Een molshoop in je tuin is misschien vervelend, maar geen ramp. Je kunt het zand eenvoudig verspreiden, en na verloop van tijd zie je er niets meer van,” aldus Veenstra.
Hij pleit ervoor om anders naar wespen te kijken. “Zonder wespen zouden we veel meer last hebben van vliegen, muggen en dazen. Persoonlijk vind ik die een stuk hinderlijker op mijn terras.” Wespen zijn bovendien relatief eenvoudig op afstand te houden, bijvoorbeeld met een zogeheten wespenrestaurant of door ze licht te vernevelen met water. “Ze houden er niet van om nat te worden en kiezen dan snel het hazenpad.”
Blijf kritisch op persberichten
Tot slot benadrukt Veenstra het belang van kritische journalistiek. “Kijk altijd wie de afzender is van een persbericht. Heeft die partij mogelijk een commercieel belang? Dan is de kans groot dat het bericht is opgesteld om producten of diensten te verkopen.”
Ook de inhoud verdient controle. “Met de middelen van nu kun je veel zelf verifiëren. Daarnaast zijn er genoeg onafhankelijke experts – zoals wetenschappers, entomologen en natuurorganisaties – die graag helpen om informatie te checken.”
Afbeelding van Dávid Györe via Pixabay