BEEK – De sfeer en aankleding van een zestal historische boerderijen in Beek kreeg de afgelopen dagen een nieuwe groene impuls. Met steun van de gemeente Beek en IKL-Limburg konden zes monumentale boerderijen mooi en herkenbaar, in oude groene luister worden hersteld. Dat is winst voor de omgeving, het groen en het materieel erfgoed. Ter afsluiting van het Jaar van de Boerderij, de ‘make-over’ van enkele beeldbepalende monumenten in Beek in beeld. Ondersteuning door IKL is komend jaar nog mogelijk.
Beek mag met recht trots zijn op het monumentaal agrarisch erfgoed. Daarbij gaat het niet alleen om (voormalige) boerderijen, maar ook om erven en streekeigen beplanting in de vorm van meidoornhagen, hoogstamfruit, leibomen, lanen en majestueuze bomen. Bijeengebracht in groene eilanden bepalen ze in belangrijke mate de eigenheid van de dorpen en bebouwingsranden. Aan het groen in combinatie met het gebouw kan ook het verhaal van de boerderij worden afgelezen. Niet alleen het ontstaan, maar ook de ontwikkeling in de loop der jaren. Daarnaast is de groene beplanting ook nog eens allesbepalend voor de kwaliteit van het monument én de verdere omgeving.
Bomen zijn in dit opzicht echt blikvangers. In het voorjaar wanneer de bloeiende bomen een feest voor de ogen zijn. In de zomerdag wanneer we de schaduw opzoeken en in het najaar met de verkleurende kronen. Hagen fungeren als erf- en perceelsscheiding. Ze houden op karakteristieke wijze het vee bieden maar zijn ook bepalend voor de rijkdom aan vlinders, vogels en insecten. Die krijgen juist een kans op erven waar precies die bomen, struiken en planten groeien die passen bij de grondsoort en bodem van de streek.
In samenwerking met de gemeente Beek kon IKL het groen rond een aantal beeldbepalende rijksmonumenten opknappen in Geverik aan de Veenweg, in de Spaubeekerstraat in Beek, de Dorpstraat in Spaubeek en in Klein- en Groot Genhout. Daarbij ging het om de aanplant van fruitbomen, de snoei van 31 oudere hoogstamfruitbomen, de aanplant en snoei van meer dan 600 meter aan hagen en de aanplant van een houtsingel. Over enkele jaren wordt het effect van het herstel en de groene inrichting pas echt duidelijk.
Levend erfgoed
De gemeente Beek telt 55 rijksmonumenten. Naast drie kerken, twee molens en een veldkruis en kapel gaat het overwegend om voormalige boerenbedrijven. Sinds de jaren zestig van de vorige eeuw hebben veel oude boerderijen hun agrarische functie verloren. De gebouwen werden deels afgebroken of kregen een andere bestemming: als woonhuis, kantoor, bed & breakfast of zorgstelling. Soms is aan de inrichting van het erf nog het oorspronkelijk karakter van de boerderij af te lezen. Maar vaak sneuvelden ook karakteristieke groene elementen als fruitbomen en gaarden, hagen en knotbomen. Door het uitblijven van regelmatig onderhoud raakten ook veel elementen onderkomen. In het teken van het jaar van de boerderij zijn een aantal eigenaren van rijksmonumenten benaderd en door IKL bezocht. Op basis van de wensen van de eigenaren is gekeken op welke passende wijze het erf groen ingericht kon worden. Daarbij zijn in enkele gevallen storende elementen als draadhekwerken op een landschappelijke wijze ingepast en de dichtgegroeide kronen van oude fruitbomen weer opengesnoeid.
Komend jaar
Met steun van de gemeente Beek kunnen eigenaren van monumentale gebouwen komend jaar nog bij IKL terecht voor erfadvies, het opstellen van een plan en het herstel en de verdere groene inrichting van een erf met streekgebonden elementen.